Dosyalarınızı Güvenli Şekilde Yedekleme

Bir bilgisayarın en değerli parçası, içindeki donanım değil; yıllar içinde birikmiş fotoğraflar, belgeler, projeler ve notlardır. Disk bozulabilir, telefon düşebilir, bir dosya yanlışlıkla silinebilir. Bu yüzden yedekleme, ileri seviye bir konu değil, teknolojiyle ilgilenen herkesin ilk öğrenmesi gereken alışkanlıklardan biridir. Aşağıda, dosya yedekleme nasıl yapılır sorusunu en baştan, sade bir dille adım adım ele alıyoruz.

Yedekleme Neden Tek Bir Kopya Meselesi Değildir

Yedekleme, "dosyaları başka bir yere kopyalamak" gibi görünse de asıl amacı farklıdır: aynı olayın iki kopyayı birden yok etmesini engellemek. Masaüstündeki bir klasörü aynı diskin başka bir bölümüne kopyalamak, disk arızalandığında hiçbir işe yaramaz. Bu nedenle yedeklemede yaygın olarak kullanılan basit bir kural vardır:

• Verinizin en az iki kopyası olsun (aslı + yedek).
• Bu kopyalar en az iki farklı ortamda bulunsun (bilgisayar + harici disk, ya da bilgisayar + bulut).
• Kopyalardan biri fiziksel olarak başka bir yerde dursun (bulut ya da farklı bir evde tutulan disk).

Bu üç maddeyi akılda tutarak ilerlerseniz, hangi yöntemi seçtiğinizden bağımsız olarak sağlam bir yedekleme kurmuş olursunuz.

Adım Adım Yedekleme

1. Neyi yedekleyeceğinize karar verin. Her şeyi yedeklemeye çalışmak, yeni başlayan biri için genellikle işi karmaşıklaştırır. Önce gerçekten kaybetmeyi göze alamayacağınız verileri listeleyin: fotoğraf ve video arşiviniz, belgeler, iş dosyaları, vergi ya da fatura kayıtları, e-posta arşivi, parola yöneticinizin yedek dosyası. Programlar ve işletim sistemi yeniden kurulabilir; kişisel dosyalarınız kurulamaz.

2. Dosyalarınızı önce toparlayın. Yedeklemenin en zor kısmı genelde dağınıklıktır. Masaüstü, İndirilenler, Belgeler ve rastgele klasörlere yayılmış dosyaları tek bir ana klasör altında birleştirin. Örneğin "Kişisel" adında bir klasör açıp içine "Fotoğraflar", "Belgeler", "Projeler" gibi alt klasörler koyabilirsiniz. Bu düzeni bir kez kurduğunuzda, sonraki yedeklemeler dakikalar sürer. İşletim sistemi ayarlarında gezinmeyi anlattığımız rehber, klasör konumlarını bulmakta işinizi kolaylaştırır.

3. Bir harici disk edinin ve ilk kopyayı alın. Yedekleyeceğiniz verinin en az iki katı kapasitede bir harici disk ya da SSD yeterlidir. İlk yöntem en basit olanıdır: ana klasörünüzü diske kopyalamak. Daha iyisi, işletim sisteminizin kendi yedekleme aracını kullanmaktır. Windows'ta "Dosya Geçmişi", macOS'ta "Time Machine" bu iş için hazır bekler; bir kez ayarlarsınız, disk bağlıyken kendiliğinden çalışırlar.

4. Bulut yedeği ekleyin. Harici disk, evde yaşanan bir olaya (su, yangın, hırsızlık) karşı sizi korumaz. Bu yüzden ikinci kopyayı internet üzerinden bir bulut hizmetine almak mantıklıdır. Bulut depolamanın nasıl çalıştığını, senkronizasyon ile yedeklemenin farkını anlatan yazımız burada özellikle işinize yarar: senkronizasyon klasörü bir yedek değildir, çünkü bilgisayarda sildiğiniz dosya buluttan da silinir. Bulut hizmetinizin "sürüm geçmişi" ya da "silinenler" özelliğini mutlaka öğrenin.

5. Otomatikleştirin ve bir takvim belirleyin. Elle yapılan yedekleme, unutulduğu gün biter. Sistemin yerleşik aracını "günlük" veya "haftalık" çalışacak şekilde ayarlayın. Otomatikleştirmek mümkün değilse, telefonunuza haftalık bir hatırlatıcı kurun. Dosyalarınız sık değişiyorsa günlük, nadiren değişiyorsa haftalık bir aralık yeterlidir.

6. Yedeği şifreleyin ve hesabınızı koruyun. Yedek diskiniz, tüm hayatınızın kopyasıdır; kaybolduğunda başkasının eline geçebilir. Windows'ta BitLocker, macOS'ta FileVault ya da yedekleme aracının şifreleme seçeneği bu riski ortadan kaldırır. Bulut tarafında ise güçlü ve benzersiz bir parola ile iki adımlı doğrulama şarttır. Güvenli parola oluşturma ve kimlik avı e-postalarından korunma konularındaki yazılarımız bu adımı tamamlar.

7. Yedeğinizi test edin. Bu adım en çok atlanan ama en kritik olanıdır. Ayda bir, yedekten rastgele birkaç dosya seçip başka bir konuma geri yükleyin ve açılıp açılmadığını kontrol edin. Test edilmemiş bir yedek, yalnızca bir varsayımdır.

Sık Yapılan Hatalar